İşleminiz gerçekleştirilirken lütfen bekleyiniz.

Please wait


Makale Detayları

[Türkçe .pdf]
İZMİR-ANKARA-ERZİNCAN SUTUR ZONUNDAKİ (SİVAS KUZEYDOĞUSU) EOSEN YAŞLI KARATAŞ VOLKANİTLERİNİN JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Başlık: İZMİR-ANKARA-ERZİNCAN SUTUR ZONUNDAKİ (SİVAS KUZEYDOĞUSU) EOSEN YAŞLI KARATAŞ VOLKANİTLERİNİN JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Yazarlar: Oktay CANBAZ, Ahmet GöKCE, Taner EKİCİ, Hüseyin YILMAZ
Anahtar Kelimeler: Karataş Volkanitleri, Sivas-Zara, Eosen, Jeokimya
Özet:

Eosen döneminde meydana gelen volkanizmaya ait ürünler, Neo-Tetis Okyanusunun kapanması ile gelişen İzmir-Ankara-Erzincan Sütur Zonu 'nun kuzey (Sakarya Kıtası ya da Pontidler) ve güney (Kırşehir Bloğu ya da Orta Anadolu Kristalin Kompleksi) sınırları boyunca iki ayrı kuşak halinde yüzlekler oluşturmaktadır. Çalışmanın konusu olan Karataş volkanitleri (Sivas kuzeydoğusu - Türkiye) ise, bu sütur zonunun üzerinde, Kösedağ Siyeniti'nin batı yamaçlarında iki kuşağın birleştiği noktada yeralmaktadır. Karataş volkanitleri, taban konglomerası, aglomera ve volkanik arakatkılı kumtaşı-kiltaşı ardalanması ile oluşan Akıncılar Formasyonunu keserek  bölgeye  bazaltik,  andezitik  ve  trakitik  bileşimli  lav  ve  piroklastik  ardalanması  şeklinde  bölgeye yerleşmiştir.    Piroklastikler,    volkanitlerin   alt    seviyelerinde    aglomera,    üst   seviyelerinde    tüf  şeklinde gözlenmektedir. Jeokimyasal verilere göre, Karataş Volkanitleri genellikle alkalin karakterli bazik-ortaç magma ürünleri olup bazaltik trakiandezit, trakiandezit ve trakitlerden oluşmaktadır. Fraksiyonel kristallenme süreçleri ile kontrol edilen bu volkanizmada, bazaltik trakiandezitlerden trakite doğru kabuksal kirlenme etkileri izlenmektedir. Örneklerin, Rb/Sr - Ba/Rb oran diyagramında amfibol alanına yönelimleri, Zr/Ba oran değerlerinin (0,08 - 0,33) litosferik manto aralığında ki dağılımları, Ba/Rb oranındaki artış, MgO, Ni ve Cr içeriklerindeki fakirleşmeler, bu volkanizmanın astenosferik mantodan ziyade zenginleşmiş litosferik mantodan itibaren oluştuğunu işaret etmektedir. Jeokimyasal veriler, zenginleşmiş bu litosferik manto malzemesinin üst kıtasal kabuk malzemesi olduğunu, zenginleşmenin önemli bir kısmının dalım ile ilişkili sıvılarla ve az da olsa sedimanter malzeme katkısıyla geliştiğini göstermektedir. Bu durum, çarpışma öncesi, olası N-OOSB veya OAB'den itibaren gelişen ve kıtasal kabuk içine yükselen eriyiklerin, çarpışma sonrası açılmalı tektonizma ve/veya delaminasyon süreçleri ile yeniden aktif hale gelerek, genellikle üst kıtasal kabuk içerisinde olası kısmi ergimelere neden olduğu ve Karataş volkanitlerini oluşturduğu şeklinde açıklanabilmektedir.

10.19111/bulletinofmre.669717

Details

[English .pdf]
İZMİR-ANKARA-ERZİNCAN SUTUR ZONUNDAKİ (SİVAS KUZEYDOĞUSU) EOSEN YAŞLI KARATAŞ VOLKANİTLERİNİN JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Title: İZMİR-ANKARA-ERZİNCAN SUTUR ZONUNDAKİ (SİVAS KUZEYDOĞUSU) EOSEN YAŞLI KARATAŞ VOLKANİTLERİNİN JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Authors: Oktay CANBAZ, Ahmet GöKCE, Taner EKİCİ, Hüseyin YILMAZ
Keywords: Karataş Volkanitleri, Sivas-Zara, Eosen, Jeokimya
Abstract:

Eosen döneminde meydana gelen volkanizmaya ait ürünler, Neo-Tetis Okyanusunun kapanması ile gelişen İzmir-Ankara-Erzincan Sütur Zonu 'nun kuzey (Sakarya Kıtası ya da Pontidler) ve güney (Kırşehir Bloğu ya da Orta Anadolu Kristalin Kompleksi) sınırları boyunca iki ayrı kuşak halinde yüzlekler oluşturmaktadır. Çalışmanın konusu olan Karataş volkanitleri (Sivas kuzeydoğusu - Türkiye) ise, bu sütur zonunun üzerinde, Kösedağ Siyeniti'nin batı yamaçlarında iki kuşağın birleştiği noktada yeralmaktadır. Karataş volkanitleri, taban konglomerası, aglomera ve volkanik arakatkılı kumtaşı-kiltaşı ardalanması ile oluşan Akıncılar Formasyonunu keserek  bölgeye  bazaltik,  andezitik  ve  trakitik  bileşimli  lav  ve  piroklastik  ardalanması  şeklinde  bölgeye yerleşmiştir.    Piroklastikler,    volkanitlerin   alt    seviyelerinde    aglomera,    üst   seviyelerinde    tüf  şeklinde gözlenmektedir. Jeokimyasal verilere göre, Karataş Volkanitleri genellikle alkalin karakterli bazik-ortaç magma ürünleri olup bazaltik trakiandezit, trakiandezit ve trakitlerden oluşmaktadır. Fraksiyonel kristallenme süreçleri ile kontrol edilen bu volkanizmada, bazaltik trakiandezitlerden trakite doğru kabuksal kirlenme etkileri izlenmektedir. Örneklerin, Rb/Sr - Ba/Rb oran diyagramında amfibol alanına yönelimleri, Zr/Ba oran değerlerinin (0,08 - 0,33) litosferik manto aralığında ki dağılımları, Ba/Rb oranındaki artış, MgO, Ni ve Cr içeriklerindeki fakirleşmeler, bu volkanizmanın astenosferik mantodan ziyade zenginleşmiş litosferik mantodan itibaren oluştuğunu işaret etmektedir. Jeokimyasal veriler, zenginleşmiş bu litosferik manto malzemesinin üst kıtasal kabuk malzemesi olduğunu, zenginleşmenin önemli bir kısmının dalım ile ilişkili sıvılarla ve az da olsa sedimanter malzeme katkısıyla geliştiğini göstermektedir. Bu durum, çarpışma öncesi, olası N-OOSB veya OAB'den itibaren gelişen ve kıtasal kabuk içine yükselen eriyiklerin, çarpışma sonrası açılmalı tektonizma ve/veya delaminasyon süreçleri ile yeniden aktif hale gelerek, genellikle üst kıtasal kabuk içerisinde olası kısmi ergimelere neden olduğu ve Karataş volkanitlerini oluşturduğu şeklinde açıklanabilmektedir.

10.19111/bulletinofmre.669717


 
MTA Bilgi İşlem Koordinatörlüğü - 2013/2020