İşleminiz gerçekleştirilirken lütfen bekleyiniz.

Please wait


Makale Detayları

[Türkçe .pdf]
Biga Yarımadası’ndaki granitoyitlerin (KB Anadolu, Türkiye) petrolojik ve jeokimyasal özellikleri
Başlık: Biga Yarımadası’ndaki granitoyitlerin (KB Anadolu, Türkiye) petrolojik ve jeokimyasal özellikleri
Yazarlar: Ümit AYDIN, Pınar ŞEN, Öner ÖZMEN, Erdal ŞEN
Anahtar Kelimeler: Biga Yarımadası, Granitoyit, Sulu akışkan, Sediman ergimesi, Metasomatizma
Özet:

Kuzeybatı Anadolu’da Anatolid-Torid platformunun Sakarya kıtası ile Geç Kretase-Erken Tersiyer döneminde çarpışmasıyla geniş yayılımlar sunan magmatizma gelişmiştir. Biga Yarımadası’ndaki granitoyitik kütleler de, Neo-tetis’in kuzey kolunun kapanmasını takiben gelişen çarpışma sonrası magmatizmanın ürünleri olup Eosen ve Oligo-Miyosen olmak üzere iki farklı evrede gelişmiştir. Eosen yaşlı magmatik kütleler granit ve diyorit-granodiyorit bileşimli Karabiga, Güreci, Kuşçayır ve Dikmen granitoyitleridir. Oligo-Miyosen magmatik kütleleri ise diyorit, granodiyorit, monzonit ve Q-monzonit bileşimli Sarıoluk, Yenice, Kestanbol, Eybek, Evciler, Çamyayla ve Alanköy granitoyitleridir. Metaalümino-peralümino bileşimli granitoyitler benzer jeokimyasal özellikler göstermekte ve çarpışma sonrası granitler bölgesinde yer almaktadır. Granitoyitlerin iz element dağılımları üst kabuk ve GLOSS (küresel dalan sediman) ile temsil edilen iz element dağılımlarına benzerlik sunmakta olup yüksek değerlikli katyonlarca (HFS elementler; Nb, Ta, Ti, Zr, Hf) fakirleşmiştir. Ancak, Oligo-Miyosen yaşlı Sarıoluk, Yenice-Çakıroba, Kestanbol, Evciler, Çamyayla, Alanköy ve Eosen yaşlı Karabiga, Güreci ve Kuşçayır granitoyitleri üst kabuk ve GLOSS’tan daha yüksek Th ve U; Dikmen, Yenice-Hamdibey, Yenice-Eskiyayla ve Eybek granitoyitleri ise düşük Th içeriklerine sahiptir. Jeokimyasal dağılımlar, kısmi ergime ile fraksiyonel kristalleşme ve kabuksal katılım süreçlerinin granitoyitlerin jenezi ve gelişiminde rol oynadığını ortaya koymuştur. Ayrıca, iz element oranları magmatizmanın jenezinde yitim bileşenlerinin varlığına işaret etmektedir. Rb/Ba, Rb/Sr oranları magmatizmanın kabuksal ergimelerle değil, mantosal malzemenin ergimesi ile oluştuğunu göstermiştir. Buna göre, çarpışma sonrası ortamda gelişen Biga Yarımadası granitoyitlerinin, yitim bileşenleri (Neo-Tetis’in kuzey kolunun Sakarya kıtası altına dalması) tarafından metasomatize olmuş litosferik manto kaynağından türediği gözlenmiş olup Rb, Cs, Th, La ve Sm elementlerinde gözlenen değişimler de, litosferik mantonun akışkan ve sediman ergimesi ile metasomatizmaya uğradığına işaret etmiştir.

https://doi.org/10.19111/bulletinofmre.466522

Details

[English .pdf]
Petrological and geochemical features of Biga Peninsula granitoids, NW Anatolia, Turkey
Title: Petrological and geochemical features of Biga Peninsula granitoids, NW Anatolia, Turkey
Authors: Ümit AYDIN, Pınar ŞEN, Öner ÖZMEN, Erdal ŞEN
Keywords: Biga Peninsula, Granitoid, Aqueous fluids, Sediment melt, Metasomatism
Abstract:

In Northwest Anatolia, widespread magmatism developed due to collision between Anatolide-Tauride platform and Sakarya continent during Late Cretaceous-Early Tertiary period. The granitoids in Biga Peninsula are products of post-collisional magmatism following the convergence of the northern branch of Neotethyan Ocean and developed in two different stages as Eocene and Oligo-Miocene. Eocene Karabiga, Güreci, Kuşçayır and Dikmen granitoids are granite and diorite-granodiorite; Oligo-Miocene Sarıoluk, Yenice, Kestanbol, Eybek, Evciler, Çamyayla and Alanköy granitoids are diorite, granodiorite, monzonite and Q-monzonite in composition. Metaluminous and peraluminous granitoids have similar geochemical variations and exhibit post-collisional geochemical signatures. Trace element patterns are almost similar to those observed in upper crust and GLOSS (Global Subducting Sediment) patterns with depletion in high field strength (HFS) elements (Nb, Ta, Ti, Zr, Hf). But, Oligo-Miocene Sarıoluk, Yenice-Çakıroba, Kestanbol, Evciler, Çamyayla, Alanköy and Eocene Karabiga, Güreci and Kuşçayır granitoids have higher Th and U contents relative to upper crust and GLOSS. Dikmen, Yenice-Hamdibey, Yenice-Eskiyayla and Eybek granitoids have lower Th content. Geochemical variations indicate that partial melting and fractional crystallisationcrustal contamination processes are effective in their genesis and evolution. Trace element ratios also indicate subduction signatures in their genesis and Rb/Ba, Rb/Sr ratios suggest mantle melting rather than crustal melting. Accordingly, post-collisional Biga Peninsula granitoids were derived from a previously metasomatised lithospheric mantle source, which was enriched during northward subduction and closure of the northern branch of Neo-Tethys Ocean beneath the Sakarya continent, since variations in Rb, Cs, Th, La and Sm reveal that lithospheric mantle was mesomatised by both aqueous fluids and sediment melts.

https://doi.org/10.19111/bulletinofmre.466522



 
MTA Bilgi İşlem Koordinatörlüğü - 2013/2020